GS.TS Đặng Vũ Cảnh Khanh: Xuống cấp văn hóa ứng xử, đừng đổ lỗi cho người dân.
Lâu nay người ta nói nhiều đến văn hóa ứng xử của người Hà Nội với nhiều chỉ trích, chê bai. Để nói về sự xuống cấp này thì nhiều lắm nhưng tôi chỉ đưa ra một ví dụ nhỏ thế này: Khi va quệt nhau ngoài đường, người Hà Nội xưa luôn nói lời xin lỗi, kể cả khi lỗi không phải do mình. Còn người Hà Nội nay ít người còn giữ được cái văn hóa ứng xử đó. Thậm chí, chỉ cần một va quệt nhỏ, bọn trẻ có thế dở dao kiếm ra với nhau rồi.
Văn hóa đi xuống là bởi chúng ta đặt lợi ích về kinh tế lên cao quá, khiến cho con người mất đi cái tâm trong sáng khi ứng xử với nhau. Khi đặt giá trị đạo đức, tình cảm, tình thương lên trên thì người với người sẽ đối xử với nhau bằng cái tâm trong sáng, từ đó mới có lối ứng xử tốt – ứng xử có văn hóa.
Như ví dụ mà tôi đã nêu ở trên, vì có cái tâm trong sáng nên người ta mới thông cảm rằng, người đâm xe vào mình là do bất cẩn chứ không ai muốn như vậy. Do vậy, xin lỗi dù mình không gây ra lỗi là nét đẹp trong văn hóa ứng xử có được bởi cái tâm vô tư, trong sáng. Khi không còn cái tâm trong sáng, người ta nếu có nói chuyện đạo đức với nhau thì cũng chỉ là đạo đức giả.
Chất quê thành chất Thăng Long
Có ý kiến cho rằng, người nhập cư đang khiến cho Hà Nội xấu xí đi, là nguyên nhân dẫn đến sự xuống cấp của văn hóa Thủ đô. Theo quan điểm của tôi nói như vậy là không đúng. Hà Nội mang yếu tố đặc biệt là nơi hội tụ của người muôn phương tìm đến. Khi người các tỉnh đến Hà Nội họ sẽ mang theo chất "địa phương" đến nhưng ở lâu, họ sẽ chuyển dần thành "chất" của Hà Nội.
Trong lịch sử, Lê Lợi là một minh chứng. Ông vốn là một nông dân Thanh Hóa, khởi nghĩa thành công về Thăng Long làm vua. Nhiều kẻ sỹ lúc đầu không phục Lê Lợi vì cách ăn nói có phần… nhà quê. Thế nhưng đến đời vua Lê Thánh Tông thì khác rồi. Lê Thánh Tông là một người hào hoa phong nhã, đúng chất của người Thăng Long - Hà Nội "xịn" mà chúng ta nói đến.
Vấn đề là ở chỗ, quá nhiều người nghĩ rằng cái chất Thăng Long - Hà Nội đã có từ lâu và nó không biến đổi. Nhưng thực chất Hà Nội chỉ có thể là Thăng Long khi nó có quan hệ với các tỉnh. Khi người nhập cư vào Thăng Long, người ta có thể mang nét quê kệch của người nhà quê đến nhưng trong quá trình tiếp thu cái chất Thăng Long thì dần cải biến đi.
Chất của Thăng Long không phải thời nào cũng giống như thời nào. Không phải khi sinh ra đã là Thăng Long và nó là Thăng Long mãi. Cái chất Thăng Long luôn luôn biến đổi theo thời gian, qua từng thế hệ khác nhau. Sự biến đó là biến đổi cùng với sự giao lưu với các vùng miền khác. Cho nên người Hà Nội cũng học người các tỉnh những tính tốt để trở thành người Thăng Long chuẩn mực.
Nhưng bây giờ, có những câu hỏi về lối sống ứng xử không dễ trả lời. Chúng ta biết một số người từ địa phương khác mang một chút chân thực của người dân quê về Hà Nội. Chất thật thà trong giao tiếp là bản chất đáng quý của họ. Nhưng không ít người chân quê thật thà, sau một thời gian ở Hà Nội về thì cả cái làng quê của anh ta kêu trời. Họ thắc mắc là vì sao anh ta ở Hà Nội có một thời gian mà xấu tính hẳn đi như vậy (?!).
Lỗi này do đâu? Cái này chúng ta phải xem xét thật thấu đáo rằng: Người nhập cư làm hỏng Hà Nội hay Hà Nội làm hỏng người nhập cư?
Hà Nội là Thủ đô, nơi giao lưu của người dân cả nước nên nó tiếp thu tất cả các tinh hoa của các nơi khác, đồng thời các nơi khác đến thủ đô cũng tiếp thu cái tinh hoa của Thăng Long để cho Thăng Long càng ngày càng phát triển. Vì thế, vấn đề xuống cấp văn hóa ứng xử xin đừng đổ cho người dân quê nữa.
Khê An ghi
No comments:
Post a Comment