nghiên cứu và phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng cho rằng, đời sống văn hóa của
Thủ đô đã kém đi một cách nghiêm trọng, kể từ sau khi Hà Nội đổi mới...
Văn hóa xuống cấp từ rất lâu
Theo hoạ sĩ - nhà nghiên cứu và phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng, phong cách
sống thanh lịch, ăn uống nhẹ nhàng, nói năng lịch sự, ăn mặc thì giản dị, kín
đáo mà tinh tế của người Hà Nội thì chỉ có từ thời trước chiến tranh phá hoại
năm 1965 - cái thời mà Hà Nội chỉ nhỏ bé với vài vạn người ở thành phố và bốn
huyện ngoại thành.
Họa sĩ, nhà
nghiên cứu và phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng. Ảnh: Internet
Đến khoảng những năm 1980, Hà Nội đã rất khác. Lúc này, những đầm lầy Kim Liên,
Giảng Võ... đã được lấp hết và nhiều nhà tập thể bốn năm tầng mọc lên. Nhiều
làng trong nội đô đã phố hóa hoàn toàn, dân số tăng vọt sau chiến tranh. Tuy
nhiên, trong nền kinh tế bao cấp lúc đó mọi người đều vất vả, và đều nghèo như
nhau. Điện nước, lương thực thì khó khăn.
Sau khi đổi mới, Hà Nội là nơi phản ánh rõ nét nhất với sự thoát ra khỏi tình
trạng thiếu điện, thiếu nước, thiếu gạo. Đó là những thay đổi rất tốt, nhưng có
một thay đổi không tốt đó là đời sống văn hóa của thủ đô kém đi nghiêm trọng.
Văn hóa ứng xử ngoài đường của người Hà Nội xuống cấp một cách đáng báo động.
Những người sống ở Hà Nội bây giờ rất dễ bị kích động, dễ gây gổ, đánh nhau,
chửi nhau bằng những lời lẽ thô tục ...
Người làm kinh doanh, bán hàng thì chảnh chọe, kiêu căng, bất cần - Đây là hệ
quả của kinh tế bao cấp người bán không cần người mua vẫn còn tồn tại trong
người dân Thủ đô. Đến khi kinh tế khó khăn thì nhanh chóng cướp khách, bán hàng,
thu vốn, mà không còn nghĩ đến chữ tín và đầu tư lâu dài.
Bên cạnh đó, công nghệ du lịch cũng chưa có, tất cả đều là tự phát, khiến cho
khách nước ngoài luôn phải chịu tình cảnh hai giá...
“Chung quy lại thì tất cả là do văn hóa xuống cấp, người ta không tự chủ được
trong một môi trường có tính cạnh tranh khốc liệt". - Nhà nghiên cứu Phan Cẩm
Thượng nói.
Sự phát triển không đồng bộ chính là nguyên nhân
Lý giải cho sự thay đổi thụt lùi về đời sống văn hóa của người dân Thủ đô, nhà
nghiên cứu Phan Cẩm Thượng cho rằng: “Chính tính không đồng bộ trong những bước
phát triển của Hà Nội đã tạo ra những cái dở nghiêm trọng. Ví dụ, môi trường
sống – không khí, nguồn nước, thực phẩm, vệ sinh là tồi nhất nước, ảnh hưởng
không nhỏ đến sức khỏe và tâm tính con người. Giao thông cũng là vấn đề lớn, khi
đáng nhẽ nó phải được làm trước khi xây các khu đô thị mới.
Sự giáo dục và ý thức công dân cũng không tốt, người ta sống ở thành phố mà luộm
thuộm và tự do vi phạm giao thông, môi trường như ở làng xã.
Bên cạnh đó, cũng không có thủ đô hiện đại nào người ta lại cho xây dựng đủ các
kiểu như Hà Nội. Và cũng không có một thủ đô hiện đại nào mà không có được một
vỉa hè phẳng phiu, vững chãi như ở Hà Nội".
Cho nên, “tính cách con người sống ở Hà Nội thay đổi cũng là tất yếu. Và nếu đặt
Hà Nội vào trong bối cảnh xuống cấp chung của văn hóa đạo đức toàn quốc, thì tất
yếu thủ đô là nơi phản ánh những nét căn bản nhất của dân tộc” - Nhà nghiên cứu
Phan Cẩm Thượng nhấn mạnh.
Theo nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng, để có để có thể biến Hà Nội trở thành một
đô thị có nếp sống văn minh, sạch đẹp, thì không thể chỉ động viên, giáo dục
suông.
“Đô thị thời hiện đại là một tổ hợp sống cho hàng triệu người khác với một thành
phố thời nông nghiệp với vài chục nghìn dân. Giống như ngôi nhà hai ba tầng khác
hẳn với một ngôi nhà 50 tầng.
Người ta ít ý thức rằng Hà Nội đang bước vào một đời sống khác của một đô thị
đang đi đến hiện đại, ngoài các trang bị kỹ thuật và hạ tầng hiện đại, con người
ở đó cũng phải hiện đại. Đó là những công dân của thời hậu công nghiệp, chứ
không phải là những người nông dân ra thành phố sống. Đô thị hiện đại có lý
thuyết riêng, đòi hỏi ta phải tuân theo, rồi mới đến những tính cách thanh lịch,
tao nhã này nọ". - Nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng nói.
Vũ Lụa
No comments:
Post a Comment