Chân dung một Hà Nội đối mặt với B-52, những đau thương mất mát, những cách thích ứng linh hoạt đến khó tin của người dân Hà Nội đã được tái hiện trong "Đối mặt với B-52".
Cuốn sách được thực hiện với sự góp mặt của 116 nhân chứng, người trẻ nhất sinh năm 1966, vào năm 1972 mới lên 6 tuổi và nhân chứng nhiều tuổi nhất sinh năm 1910, khi Hà Nội đối mặt với B-52 thì đã 62 tuổi. Họ kể lại câu chuyện họ đã chứng kiến, để người ta có thể thốt lên: "Người Hà Nội những năm tháng ấy đáng phục làm sao".
Không thể không nhắc đến những mất mát của người Hà Nội thời điểm đó. Những thống kê không chỉ đơn giản là con số mà còn nhắc cho những con người của ngày hôm nay biết được sự khốc liệt của chiến tranh cũng như sự kiên cường của đất và người Hà Nội. Khâm Thiên, Hàng Cỏ, Bạch Mai… những địa danh mãi mãi đi vào lịch sử Hà Nội cùng với những tổn thất nặng nề nhất và cũng kiên cường nhất trong trận chiến Điện Biên Phủ trên không 1972. "Toàn bộ 6 khối phố của Khâm Thiên hầu như bị xóa sạch trong đêm 26/12. Bom Mỹ đã giết 287 người trong đó có 40 cụ già và 55 em nhỏ. Nhiều gia đình không còn ai sống sót". Hay những con số "Ga Hàng Cỏ bị ném bom ngày 21/12, những quả bom điều khiển bằng laze đã trút xuống nhà ga và các phố lân cận, đêm 18/12, hơn 300 người đã thiệt mạng".
Câu chuyện của cô Nguyễn Thị Lan nhà ở Khâm Thiên (sinh năm 1940) chỉ là một trong bao người Hà Nội lúc bấy giờ, mất nhà cửa, người thân: "Tôi đi sơ tán về Chương Mỹ - Hà Tây với hai con trai. Hôm 26/12, xe ô tô của cơ quan chồng lên đón, nói anh ấy bị thương đang ở bệnh viện, chỉ mình chị ra thôi để các cháu ở lại. Tôi về không thể tưởng tượng được giữa đống đổ nát đó đâu là nhà mình nữa… Mẹ, em gái tôi và chồng tôi đều chết vì sức ép của bom".
Song giữa bom đạn, người Hà Nội vẫn sống, vẫn lao động, sản xuất. Ông Phùng Tửu Bôi sinh năm 1938, Viện Điều tra quy hoạch rừng, Bộ Lâm nghiệp, nhớ lại: "Hà Nội mình hồi đấy vắng. Có một cái lạ như thế này, lúc bom đạn thì yên ắng nhưng khi còi báo yên thì đường phố lại tấp nập ngay được, mọi người đi lại, làm việc ngay được. Tôi thấy hồi đó tinh thần hay lắm, nó giúp vượt qua được mọi thứ, không sợ, cảm thấy ai cũng có thể làm nhiều việc, không phải chỉ riêng mình, ai cũng có thể xông vào cứu người này, giúp người khác".
Còn ông Nguyễn Xuân Át sinh năm 1942, phóng viên ảnh báo Phòng không không quân thì "trực chiến" đúng như một phóng viên chiến trường: "Nhà tôi ở phố Khâm Thiên, phía bên kia rạp Dân Chủ bây giờ. Đêm 26/12, khi địch đánh vào khu phố, tôi có mặt ở nhà nên chụp được cảnh B-52 cháy ngay trong nội thành. Khoảng 22 giờ 15 phút thì báo động, vẫn như những ngày trước, còi rú lên, loa báo máy bay địch đến gần, cách Hà Nội bao nhiêu cây số. Lúc nghe loa báo, tôi đang ở giữa phố, tôi chạy về nhà, xách máy ảnh ra sân, đứng "trực chiến" ở đầu hồi. Rồi thấy bừng sáng lên, tôi chụp được hai kiểu B- 52 cháy, xong, tôi và một ông anh nhảy xuống hầm cá nhân. Đất cát bắt đầu dội xuống, trời tối đen như mực. Trong hai tấm ảnh B-52 cháy có một kiểu trông như pháo hoa. Đây là một trong những tấm ảnh ghi nhận về 12 ngày đêm mà tôi thích nhất và cũng là tài liệu chứng minh cho chiến thắng của mình, bắn rơi pháo đài bay tại Thủ đô đem 26/12/1972".
Sự hiên ngang, tư thế đối mặt với chiến tranh của người Hà Nội đã khiến cho Jane Fonda, diễn viên Mỹ nổi tiếng, viết trong hồi ký khi kể về những ngày cô đến Hà Nội năm 1972: "Chúng tôi lái xe xuyên thành phố đến Bệnh viện Hữu nghị Việt-Xô để tôi khám chân. Phiên dịch trong ngày của tôi là Chi. Cô nói với các bác sĩ tôi là người Mỹ, và câu giới thiệu này gây xôn xao xung quanh. Tôi tìm một biểu hiện hằn thù trong mắt những người tôi thấy. Nhưng tuyệt nhiên không có gì. Những ánh - mắt - không - hận - thù ấy ám ảnh tôi suốt nhiều năm sau khi cuộc chiến chấm dứt".
Đối mặt với B-52 là thành quả của nhóm biên soạn đứng đầu là nhà báo, đại tá Nguyễn Xuân Mai, nguyên Tổng biên tập báo Phòng không không quân. Ông chính là nhân chứng sống của 12 ngày đêm cuối năm 1972, trực tiếp tham gia đưa tin bài, ảnh phản ánh quá trình chuẩn bị và chiến đấu với B-52 của quân ta. Bên cạnh ông là những nhà báo, họa sĩ trẻ, có người sinh sau thời điểm năm 1972, nhưng đều là những người cùng chia sẻ mối quan tâm đến giai đoạn lịch sử đặc biệt này của cuộc chiến tranh chống Mỹ. Với 3 phần, cuốn sách đi theo mạch thời gian từ thời điểm miền Bắc chống chiến tranh phá hoại, dựng lại bối cảnh cuộc sống của người Hà Nội những năm 1966-1972 và quá trình quân đội ta nghiên cứu làm thế nào để hạ được "pháo đài bay" B-52. Tiếp theo là quãng thời gian 12 ngày đêm lịch sử trên bầu trời Hà Nội. Cuốn sách cũng ghi lại cuộc sống ở Hà Nội những ngày hòa bình trở lại.
Không phải là cuốn sách về lịch sử, "Đối mặt với B-52" có thể coi là tập hợp hồi ký của người Hà Nội về những ngày họ đã đối diện với chiến tranh và đã sống. Không có tham vọng tuyên truyền về thiên anh hùng ca của người Hà Nội trong một chiến thắng quân sự lẫy lừng song "Đối mặt với B-52" sẽ giúp cho người trẻ hôm nay hiểu hơn về lịch sử, về một thời mà chính cha, ông họ đã trải qua. Bởi những người tập hợp nhân chứng sống đều còn rất trẻ. Điều đó thêm một lần khẳng định, thế hệ trẻ vẫn luôn trân trọng và tri ân những giá trị mà thế hệ cha ông đã tạo nên.
No comments:
Post a Comment